Hugmyndin um að mótmæla þeirri græðgi, því eiginhagsmunapoti og þeim óheiðarleika sem við, þjóðin, höfum orðið vör við að viðgengst í íslensku þjóðlífi, hefur blundað í mér um skeið. Hvernig stendur á því, að hagnaður einkavæddra fyrirtækja rennur í vasa nokkurra manna, en skuldir þeirra lenda á þjóðinni?
Af hverju læddist græðgi og óréttlæti inn í íslenskt stjórnarfar? Stjórnarfar, sem á tímum Jóns Sigurðssonar var tákn hugrekkis, réttsýnar og umfram allt, trúna á það að vera sjálfstæð. Svarið við því er kannski að finna í ræðu Þorvalds Gylfasonar hagfræðings sem hann flutti sem frummælandi á borgarafundi í Háskólabíói, þann 24. nóvember sl. Þar nefndi hann hið íslenska, úr sér gengna kvótakerfi sem upphaf þeirrar peningamaskínu sem þjónar nú sérhagsmunum valdamestu aðilum landsins.
Réttlætiskennd minni er misboðið. Ég fann að ef ég hefðist ekkert að í málinu, þá leiddi þetta hróplega óréttlæti til magnleysis- og tómleikatilfinningu í mér. Ég var farin að slökkva á útvarpinu og sjónvarpinu vegna þess að ég "meikaði ekki meira". En þá neitaði ég að horfast í augu við staðreyndir og myndi um leið leyfa óheiðarleikanum að vinna. Því leitaði ég til íbúasamtakanna á Þingeyri og í sameiningu boðuðum við til samstöðu- og mótmælafundar á Víkingasvæðinu á Þingeyrarodda, Dýrafirði, laugardaginn 6. desember sl.
Fundurinn var hugsaður sem slíkur að veita okkur hér tækifæri til þess að koma og ræða saman það sem okkur lá á hjarta og mótmæla yfirgangi á friðsamlegan hátt.
----
Ræðan mín:
Sjálfstæði – frelsi. Þessi orð eru yfirlýst einkunnarorð ríkjandi stefnu í stjórnmálum. Þessi hugtök lýsa réttindum sem eru manninum, sem og þjóðfélögum, nauðsynleg svo að vel farnist. En mannréttindin eru fleiri. Á heimasíðu Mannréttindaskrifstofu Íslands má lesa að til mannréttinda á Íslandi telst líka félagslegt öryggi landsmanna, jafnir menntunarmöguleikar og réttur landsmanna til að njóta líkamlegrar og andlegrar heilsu að hæðsta marki sem að unnt er.
Frelsið er vandmeðfarið. Aðeins þeir hæfustu fara með frelsi svo að vel farnist. Þeir hæfustu setja , að mínu mati, ekki sína hagsmuni ofar hagsmunum allra annarra. Það er auðveldara. Erfiðara er að bera hag annarra fyrir brjósti. Valdamestu aðilar landsins verða að bera hag þjóðarinnar fyrir brjósti. Annars fer illa, eins og sjá má, í bankahruninu. Ef valdamestu aðilar þjóðfélagsins kunna ekki að fara með frelsið, þá eru þeir ekki hæfir til þess að gegna sínum embættum.
Það er ekki hagur valdamikilla fyrirtækja, að þjónusta landsbyggðina í dag. Það græðir enginn mikla peninga á því. Mestur hagnaðurinn er af því, að þjónusta mesta fjölmennið, á suðvestur horni landsins. En Ísland er stórbrotið land með fámenna þjóð. Ef þessi hagræðingarstefna Íslendinga heldur óhindrað áfram og öll veigamestu fyrirtæki þjóðarinnar verða í einkaeign, eins og bankar og sjávarútvegsfyrirtæki, er það einungis tímaspursmál, hvenær forystumenn þessara fyrirtækja ákveða að flytja starfsemi sína út landi. Í alþjóðavæðingunni sem á sér stað í nútímanum, verður ekki lengur hagkvæmt eða arðvænlegt að þjónusta okkur, 300 000 manns, sem teljum vart meira en úthverfi í stórborgum erlendis. Herjað verður út, á stærri markaði, þar sem gróðavon er meiri.
Nú er Ríkisútvarpið orðið opinbert hlutafélag, til hagræðingar í rekstri, og tillaga hefur komið fram um að leggja niður útsendingar Svæðisútvarpanna fjögurra á landsbyggðinni. En betur fór en á horfðist. Með hjálp góðra manna, var hægt að afstýra að Svæðisútvarp Vestfjarða yrði lagt niður. Og er ástæða til að gleðjast yfir því.
Einhvers staðar verðum við að setja mörkin og tryggja lífsgæði Íslendinga. Stoppa við hugsa okkar gang og kannski er tækifærið núna. Við verðum að hugsa um sjálfsmynd okkar sem þjóðar og átta okkur að því fyrir hvað við viljum standa. Hver er okkar sérstaða í heiminum í dag og hvernig farnast okkur best í alheimsvæðingunni.
Í augum umheimsins hefur Ísland verið tákngervingur náttúrufegurðar, hreinleika og stórbrotleika og Íslendingar tákn um hugdjarfa og bjartsýna þjóð. Ímynd okkar hefur aðeins breyst á undanförnum mánuðum. Orð eins og græðgi og siðspilling hafa læðst inn í erlendar umfjallanir um íslenskt þjóðlíf. Það er særandi fyrir okkur, sem ekkert höfum til saka unnið, og erfitt að sitja undir þeim ásökunum, jafnt hér heima fyrir sem og á erlendri grund.
Vegna stórkarlaleiks nokkurra manna hefur íslenska þjóðin beðið álitshnekki. Þorri þjóðarinnar hefur verið hnepptur í fjötra atvinnuleysis, skuldsetningar og/eða gengisfalls íslensku krónunnar. Hið svokallaða frelsi, nokkurra einstaklinga, er dýru verð keypt. Þetta er óréttlæti.
Líðum ekki óréttlæti. Leyfum ekki yfirgang.
Virkjum lýðræðið og stöndum vörð um frelsið!
-----